Preek 1 Sam 16 zalving van David tot koning over Israel

Preek videodienst 1 Sam. 16 :1-13

Geliefde gemeente van onze Heere Jezus Christus,

Door de mensen verworpen, door God uitgekozen!

Jongeren, Weet jij wat afwijzing is?

De ervaring dat je er niet bij hoort.

Op allerlei manier wordt duidelijk, jij bent niet in beeld.

Je wordt niet gezien en niet gevraagd bij belangrijke gebeurtenissen.

Dit kan op school, op het werk, of misschien wel thuis…

De oorzaken van de afwijzing kun je niet altijd in beeld krijgen,

maar wat grijpt het diep in in je leven.

Het gaat hier niet zozeer om wat je doet, maar wie je bent.

Afwijzing heeft te maken met het feit dat jij als persoon wordt afgewezen, ongeacht wat je doet.

Vanmorgen ontdekken hoe David hier mee te maken heeft gehad en waar het hem bracht.

We leren ook een Hele belangrijke les over de keuze van mensen en de keuze van God.

We leren hoe de Heere kijkt en kiest.

We leren hoe Hij mensen ziet die door anderen afgewezen of niet gezien worden.

Kom we gaan luisteren naar de geschiedenis,

Eindelijk, eindelijk heeft het volk Israël wat ze wil hebben! Een koning!

God had het hun niet gegeven.

Ze moesten genoeg hebben aan Hem, God de almachtige Koning.

Maar ja, ze hebben net zo lang gezeurd totdat ze het kregen en uiteindelijk hebben ze hun zin gekregen.

Nu zijn ze niet meer zo vreemd onder de volken.

Nu kunnen ze voor de dag komen als een volwaardig volk.

Als een volk met een koning!

Eindelijk, ze zijn geen vreemden meer, maar kun pronken met hun koning!

En wat voor een! Saul!!! Een man die je wilt hebben!

Aan de ene kant bescheiden en wat terughoudend, aan de andere kant een moedig mens.

Je zou kunnen zeggen, een grote sterke man met een hoge x-factor.

Saul, Saul is de man van het volk, de man van het hart van het volk.

Ja, met zo’n koning zullen ze stand kunnen houden.

Het volk is helemaal in hun nopjes met de koning.

Saul mocht namens de Here koning zijn over het volk.

Hij heeft taak om allereerst de Here te gehoorzamen en Hem te dienen in zijn koningschap.

Aan het begin gaat het best goed te gaan.

Saul toont moed en doorzettingsvermogen.

Maar al snel komt er verandering.

In plaats dat Saul God dient, gaat hij zichzelf dienen.

Ja, hij zal als koning toch ook wel een duit in het zakje mogen doen….

Hij gaat natuurlijk niet alleen maar letterlijk uitvoeren wat de Heere zegt.

Nee, dan ben je meer een slaafje dan een koning en daar is Saul geen koning voor geworden! (…)

Langzaam maar zeker gaan de wissels in het leven van Saul om.

Eerst profeteert Saul met de profeten, maar dat is inmiddels verleden tijd.

Ja, de Geest van Heere is op hem gekomen zodat hij zijn taak uit kan voeren. Saul is een gezegend mens!

Maar…In plaats dat hij de Heere dient, verschuift de aandacht steeds meer naar zichzelf.

Hij gooit het op een akkoordje met de opdrachten van de Heere.

Daar begint hij wel aan, maar geeft er een eigen draai aan.

Saul zet iedere keer weer een stapje verder van God af…

Op een gegeven moment, nadat hij Gods opdracht maar en beetje had uitgevoerd,

bouwt hij zelfs een gedenkteken voor zichzelf.

Zodat het volk hem en zijn heldendaden maar niet zal vergeten! 1 Sam. 15:12

Voor de Heere is de maat vol.

We lezen in 1 Sam. 15:22

Zie, gehoorzamen is beter dan slachtoffer, opmerkzaam zijn beter dan het vet van rammen.

23 Want opstandigheid is een zonde van waarzeggerij, en tegenstreven is afgoderij en beeldendienst. Omdat u het woord van de HEERE verworpen hebt, heeft Hij u verworpen, zodat u geen koning meer zult zijn.

Deze koning is niet Zijn koning.

Saul was de man die het volk diende, niet de man naar Gods hart…

Na zo lang geduld verwerpt de Heere Saul als Koning over Israël. (…)

De Heere heeft een andere koning op het oog.

Hij die de harten kent heeft, midden in de velden van Judea, een hart ontdekt naar Zijn hart.

Iemand die het een eer vind om hem te gehoorzamen.

Ja door zijn liederen zelfs anderen aanspoort om de Heer als Herder over je leven te hebben.

De Heere heeft iemand gezien die door anderen niet gezien wordt.

Een onbeduidend nakomertje van Isai.

De jongste van het gezin, iemand die duidelijk niet meetelt.

Niet voor zijn broers en…. Niet voor zijn vader…

Iemand met bijzondere gaven en talenten, maar niet gezien, niet erkent en gewaardeerd.

Dat straks….

Eerst moet Samuël op pad.

We lezen in vers 1

1 Toen zei de HEERE tegen Samuel: Hoelang rouwt u om Saul, die Ík immers verworpen heb, zodat hij geen koning over Israël meer zal zijn? Vul uw hoorn met olie, en ga op weg;Ik zend u naar Isaï, de Bethlehemiet, want Ik heb een koning voor Mij gezien onder zijn zonen.

Samuel de dienaar van de Heere. Wat kun je veel leren van Samuel.

Jullie kennen hem wel.

De zoon van Hanna en Elkana.

Zijn moeder Hanna, de vrouw die zo gehuild en gebeden had om een zoon.

De Heere heeft haar gebed verhoord en ze ontving Samuel.

Hij is de knecht van Eli geworden en heeft van jongsaf aan de Heere gediend in Zijn tabernakel.

Hij die kleine jongen die al zo vroeg geleerd heeft om naar de Heere te luisteren, blijkt nu hij oud geworden is dat nog niet afgeleerd.

Samuel heeft het hele gebeuren met Saul meegemaakt.

Heel verdrietig was hij geweest dat het volk aan de Heere niet voldoende had, maar zelf een koning wilde om mee te pronken.

Uitgebreid heeft hij het volk gewaarschuwd voor de gevolgen. Maar er was geen houden aan….

Ze moesten een koning en kregen een koning, maar of het zo’n zegen werd voor het land….

Met lede ogen heeft hij aangezien hoe Sauls hart steeds voller werd van zichzelf en hoe langer hoe meer ongehoorzaam werd aan God.

Tot het moment dat hij namens God moest zeggen dat Hij Saul verworpen had.

Samuel is naar huis gegaan en is in de rouw gegaan.

Intens heeft hij gerouwd over Saul.

Ook Samuel lijkt niet los te komen van Saul…

En nu, nu komt het woord van Heere tot hem. We lezen

Hoelang rouwt u om Saul, die Ík immers verworpen heb, zodat hij geen koning over Israël meer zal zijn?

Vul uw hoorn met olie, en ga op weg;Ik zend u naar Isaï, de Bethlehemiet, want Ik heb een koning voor Mij gezien onder zijn zonen.

Samuel moet stoppen met rouwen en Gods opdracht uit gaan voeren.

Terwijl Saul nog in het zadel zit en alles zijn gangetje gaat, moet Samuel een nieuwe koning gaan zalven.

Nou, jongeren, je voelt wel aan dat is geen eenvoudige opdracht.

Samuel heeft Sauls hart leren kennen en weet wat de gevolgen zullen zijn als Saul merkt dat er een rivaal is.

En daarbij, als hij erachter komt wat Samuël gedaan heeft zal zijn reactie niet mals zijn.

Dat zal in Sauls ogen niet anders dan verraad van de troon…

Nu, Dat is ook wat Samuel tegen zijn opdracht inbrengt tegen de Heere:

Hoe kan ik dit nu doen? Dit is pure zelfmoord…

Toch moet hij op pad gaan, de hoorn vullen met olie en een kalf als offer.

Hij moet in Bethlehem een vredeoffer gaan brengen.

Dat zal dienen als dekmantel voor zijn werkelijke daad.

De zalving van een nieuwe koning over Israël, David de zoon van Isai en de kleinzoon van Obed het kind van Ruth en Boaz.

Belangrijke les over gebed Heel mooi is dat we hier leren om onze angsten en bezwaren eerlijk voor de Heere neer te leggen.

De Heere bestraft hem er niet voor, maar komt hem te gemoed met een list.

Nou daar gaat hij op pad.

Van Rama naar Bethlehem.

We lezen:

4 En Samuel deed wat de HEERE gesproken had en kwam in Bethlehem.

Ja, kinderen, de Heere gehoorzamen, ook al druist het in tegen je gevoelens.

Met volharding Zijn weg gaan, ook al kost het je veel.

Dat leert de oude Samuel ons.

Dat moest hij als kleine jongen en dat doet hij nog steeds.

Zul jij dat ook doen? Niet opgeven hoor.

Dit is wat de Here wil van jou:

Hij wil je hart.

Daar wil Hij Zijn Heilige Geest geven zodat je Hem gaat liefhebben en gehoorzamen.

Dat was wat God van Samuel vroeg en dat vraagt Hij van ons.

Ja, bij Samuel zien we heel mooi: Jong geleerd is oud gedaan.

Kijk, daar komt Samuël aan in Bethlehem.

Als de oudsten van Bethlehem hem aan zien komen, schrikken ze.

Samuel komt naar Bethlehem.

Daarbij moet je weten dat Samuel vele jaren Rechter over Israël geweest is.

Samuel komt echt niet zomaar!!

Dan is er wat aan de hand. Corrupte, machtsmisbruik?

Wie van hen heeft zich zo misdragen dat Samuel moet komen?

Samuel stelt hen gerust.

Ze hoeven niet bang voor hem te zijn, hij is gekomen om te offeren.

Hij komt een offer brengen waarvan een deel voor de priester is en het grootste deel voor degene die offert.

Samuel kan al het vlees niet alleen eten en mag uitnodigen wie hij wil.

Hoe deze offermaaltijd er precies heeft uitgezien weten we niet.

Wel weten we dat Samuel op een bepaald moment samen met Isai en zijn zonen klaarstaat om de offermaaltijd te houden, dat ze met elkaar aan tafel gaan.

Dit is het moment waarop moet gebeuren waarvoor hij hier naartoe gekomen is.

De Heere had gezegd dat hij een van de zonen van Isaï uitgekozen heeft.

Die moet hij gaan zalven tot nieuwe koning.

Nou, de Heere heeft er oog voor.

Dat uitkiezen van een koning moet je echt aan de Heere overlaten.

We zien Samuël in gedachten nog even voelen in zijn zak.

Ja, hij heeft de hoorn met olie bij zicht.

Natuurlijk heeft Samuel allang gezien wie het moet worden de nieuwe koning.

Dat moet een van de jongens zijn die echt de uitstraling en de stijl van een koning heeft.

Nee, geen onderdeurtje waar iedereen overeen kijkt.

Een groot en sterk iemand die voor de troepen van Israël uit kan gaan om de strijd des Heeren te strijden.

Iemand met een no nonsens houding.

Een man die met een paar zetten de dingen die scheefgegroeid zijn, weer recht kan zetten.

Echt een man van het volk

Nou, ze kunnen snel aan tafel gaan, het offervlees hoeft niet koud te worden, want dit klusje is zo geklaard.

Eigenlijk vreemd dat hij er zo tegenop heeft gezien….

Maar….Samuel, beste meneer Samuel.

Kijk ons een even in de ogen.

Waar bent u nu zo vol van?

Wie is het waar u van droomt dat hij de nieuwe koning van Israël zal zijn?....

Nou, zie je het dan niet?

Hebben jullie je ogen in je zak of zo?

Dit grote sterke kerel daar. Net zo’n figuur als Saul!

Zeg Isai, is dat je oudste zoon?

Ja, Samuel dat is hem, Eliab heet hij.

Een jongen om mee mee voor de dag te komen.

Groot en sterk met een prachtige naam: Eliab betekent: Mijn God is Vader…

Ja, kinderen we zien de hand van Samuël al richting de oliehoorn gaan, deze zal hij zalven in de Naam des Heeren.

Maar dan klinkt de stem van de Heere in zijn hart.

Luister maar:

7 Maar de HEERE zei tegen Samuel:

Kijk niet naar zijn uiterlijk en ook niet naar de hoogte van zijn gestalte, want Ik heb hem verworpen.

Het is namelijk niet wat de mens ziet, want de mens ziet aan wat voor ogen is, maar de HEERE ziet het hart aan.

Onvoorstelbaar, wat een desillusie.

Heere, zit ik ernaast?

Kijk dat je dit als puber overkomt….

Dat je je hebt verkeken op een jongen of meisje.

Je dacht… die moet ik hebben, maar… de binnenkant bleek een stuk minder mooi dan de buitenkant…

Ja dat zijn lessen die je niet snel vergeet…

Maar zo’n doorgewinterde dienaar van de Heere.

Na zoveel jaren trouwe dienst aan God en dan zo’n misser maken.

Zo’n grove fout op het moment dat het er echt op aan komt.

Nou gemeente, hier leren we dat geestelijke ervaring ons niet behoed voor het maken van fouten.

Misschien is het gevaar van de ervaren christen wel, dat hij gaat leunen op zijn ervaring en vergeet om de Heere te vragen zoals vroeger,

“spreek Heere, want Uw knecht luistert…”

Ja, oudere christenen, laat u door de onstuimige jonkies maar weer terugleiden naar afhankelijk leven. Het buigen van je knieën.

Om alles wat je weet en geleerd hebt in te leveren voor de wijsheid die van boven komt.

7 Maar de HEERE zei tegen Samuel:

Kijk niet naar zijn uiterlijk en ook niet naar de hoogte van zijn gestalte, want Ik heb hem verworpen.

Het is namelijk niet wat de mens ziet, want de mens ziet aan wat voor ogen is, maar de HEERE ziet het hart aan.

Bij deze woorden van de Heere moeten we even stilstaan.

De Here leert ons wat we vooral niet moeten doen.

Ons wordt voorgehouden waar wij mensen toe geneigd zijn en we worden geleerd hoe de Heere naar mensen kijkt.

Samuel de oude dienaar van God is in de ban door wat hij ziet en daaruit trekt hij zijn conclusies.

Let op, Samuel, niet de eerst de beste in het Koninkrijk van God.

Van jongsaf Gods stem verstaan.

Hij heeft geleerd God te dienen als anderen er een bende van maken.

En nu na zoveel jaren ervaring maakt hij de grootste misser van zijn leven.

Hij trekt conclusies op wat hij ziet….

En daarop wordt hij door de Heere gecorrigeerd!

Belangrijk: Hij hoort de correctie wel!

Gods stem verstaan, dat is hij niet afgeleerd.

Tussen de regels door horen als het ware de Heere zeggen:

Samuel, ik had toch gezegd dat Ik iemand gekozen had.

Zou je niet eens vragen wie Ik eigenlijk van deze jongens gekozen heb?

Of vind je het niet nodig Mij om raad te vragen?

Je weet toch waar het op uitloopt als mensen kiezen wat indruk op hen maakt.

Wil je weer hetzelfde drama als met Saul?

Gemeente, de Heere kiest zo heel anders dan wij.

Wij kijken naar mensen waar wij mee aan kunnen komen.

Hij kijkt naar mensen die met Hem aankomen. Wiens hart gericht is op Hem. (2x)

De mens ziet aan wat voor ogen is.

Die ogen van ons mensen…

Is het daar niet al heel snel misgegaan met de mensheid in het paradijs?

Eva maakte dezelfde fout.

Door zich blind te staren op dat wat indruk maakt en op het eerste oog het beste lijkt.

Ze zag dat de vrucht aantrekkelijk was om verstandig te maken, maar… dacht niet na over Gods Woord!…

Wees eens eerlijk:

Hoe vaak worden ook wij misleidt door wat we zien?

Hoe vaak blijkt achteraf dat de dingen heel anders waren dan het toen eruitzag.

Je zag de situatie, maakte een inschatting en trok je conclusie…

Van dichter Cees Crone staat de volgende zin op een huis in Utrecht:

Niets is wat het lijkt, als je maar goed kijkt. (2x)

Nou, dit is precies wat de Heere de oude Godvrezende Samuel moet leren.

Ook hij verkijkt zich op de buitenkant, terwijl de Heere direct naar het hart kijkt.

We keren nog even terug naar de offermaaltijd.

Een voor een moeten de jongens van Isaï bij Samuel komen, maar iedere keer krijgt hij hetzelfde antwoord van de Heere

“De Heere heeft deze niet uitgekozen….”

Ze waren wel door vader Isaï uitgekozen. Ze hadden van te voren de opdracht gekregen om zich te reinigen voor deze maaltijd, dus er is tijd genoeg.

Toch maakt Isaï een bijzondere keuze als vader.

Hij laat deze zeven zonen zich reinigen en gereedmaken om deze eremaaltijd met Samuel te houden.

Maar één laat hij niet komen. Die hoort er niet bij...

Nee, het argument dat er toch iemand op de schapen moet passen, geldt hier niet.

Als later de jongens naar de strijd gaan, is er opeens wel een schapenhoeder die ingehuurd wordt.

De oorzaak hier ligt veel dieper.

David is de jongste van het gezin waarmee Isaï niet mee gezien wil worden.

Moet je je voorstellen wat dit voor David is.

Jij wordt weggestopt in het veld, terwijl de anderen de belangrijke dingen meemaken.

Ja, zelfs nadat Isaï al de zonen voorbij Samuel heeft laten gaan, zelfs dan gaat er bij vader Isaï nog geen lichtje op…

Dit zegt alles over de houding van Isaï tot zijn jongste zoon David…

Samuel moet echt naar vragen of dat dit alle zonen van Isaï zijn en pas dan komt het eruit

De jongste is nog achtergebleven; zie, hij weidt de schapen.

Vrij vertaald noemt Isaï David hier de jongste of ‘een onderdeur’.

Nee, niet een zoon die erbij moest zijn….

Later zien we dat zijn broers zo’n zelfde houding tegen hem aannemen….

De jongste een Onderdeur, niet in tel, over het hoofd gezien, doelbewust.

Over afwijzing gesproken.

In Ps. 69 schrijft dezelfde David:

9 Een vreemde ben ik geworden voor mijn broeders, een onbekende voor de kinderen van mijn moeder.

Volgens een aantal Joodse commentaren is David waarschijnlijk een buitenechtelijk kind van Isaï.

Ze wijzen daarbij ook naar Ps. 51:7

Zie, ik ben in ongerechtigheid geboren, in zonde heeft mijn moeder mij ontvangen.

Volgens anderen worden ook hier te snel conclusies getrokken.

Het zou ook heel goed mogelijk zijn dat Isaï meerdere vrouwen had en David kind van een andere vrouw is.

In ieder geval heeft hij geen plaats tussen zijn broers en daar heeft vader Isaï een rol in.

Als geen ander weet David dus wat afwijzing is, de pijn en de eenzaamheid die daarmee gepaard gaat zingt hij uit in de Psalmen.

Afgewezen door mensen, maar…. Door God uitgekozen.

David moet gehaald worden en wordt als koning gezalfd.

God verkiest wat mensen over het hoofd zien.

Later zal blijken hoe de familie van David zich in hem vergist heeft.

Een bijzonder getalenteerde jongen met uitzonderlijke kwaliteiten. 3000 jaar later zingen we nog steeds de Psalmen die hij gedicht heeft.

Ja, dwars door de afwijzing heeft hij geleerd om alleen te staan.

Om te volharden terwijl alles tegen lijkt.

Ja, zelfs afwijzing wordt door de Heere gebruikt om ons te vormen en kneden naar het beeld van Christus.

Als geen ander heeft de Here Jezus afwijzing en miskenning meegemaakt door zijn familie.

Publiek werd Hij voor gek verklaard en niet begrepen.

Hij is de weg van afwijzing gegaan tot aan het kruis om ons te kunnen maken tot geliefde kinderen van de Vader.

Gezien, gekend en bijzonder geliefd.

Met deze liefde kunnen we het leven aan en leren we met zijn ogen kijken naar de ander.

Ja kijken naar het hart.

God kies het kleine, kiest voor de minste en gaat de grote voorbij.

We zien dit ook bij Jacob en Ezau en Efraïm en Manasse.

Wij moeten leren dat de Heere Zijn doel niet bereikt via menselijke kracht,

maar veeleer via menselijke zwakheid en kwetsbaarheid.

Daarin verheerlijkt Hij Zichzelf zodat alle eer en roem naar Hem gaat.

Luister maar naar wat Paulus hierover schrijft in 1 Kor. 1

26 Let namelijk op uw roeping, broeders: er zijn onder u niet veel wijzen naar het vlees, niet veel machtigen, niet veel aanzienlijken.

27 Maar het dwaze van de wereld heeft God uitverkoren om de wijzen te beschamen, en het zwakke van de wereld heeft God uitverkoren om het sterke te beschamen.

28 En het onaanzienlijke van de wereld en het verachte heeft God uitverkoren, en wat niets is, om wat iets is teniet te doen,

29 opdat geen vlees voor Hem zou roemen.

Ja, ik weet wel, zwak zijn is niet gemakkelijk.

We komen veel liever voor de dag met onze kracht dan met onze zwakheid.

Daar schamen we ons voor, dat proberen we te verbergen.

We houden liever de schone schijn van kracht op, terwijl we van binnen zo vaak angstig en bang zijn.

Zou, zou het niet veel meer vruchtbaar zijn wanneer we eerlijk onze zwakheid durven te laten zien?

Waarom zou je niet stoppen om te stoppen met vechten tegen je zwakheid en het te omarmen.

Je zwakheid omarmen?

Zou God daardoor geëerd worden?

Paulus leert het ons 2 Kor. 12

10 Daarom heb ik een behagen in zwakheden: in smadelijke behandelingen, in noden, in vervolgingen, in benauwdheden, om Christus’ wil. Want wanneer ik zwak ben, dan ben ik machtig.

Geliefde gemeente, juist dit is het geheim van geestelijke groei.

- Van streven naar ontvangen.

- Van perfectie naar genadevolle kwetsbaarheid.

- Van ik alleen red mij wel, naar ik heb je nodig als deel van het lichaam.

- Van: Kijk is wat ik kan, naar: Kijk naar Hem! Kijk door mijn leven naar Jezus!

- Wat Hij heeft gedaan, nu doet voor mij en tot in eeuwigheid voor mij zal doen.

God is getrouw, zijn plannen falen niet,Hij kiest de zijnen uit, Hij roept die allen,

Hij kiest de zijnen uit, Hij roept die allen, die 't heden kent, de toekomst overziet,

die 't heden kent, de toekomst overziet, laat van zijn woorden geen ter aarde vallen

laat van zijn woorden geen ter aarde vallenen 't werk der eeuwen, dat zijn Geest omspant,

en 't werk der eeuwen, dat zijn Geest omspant, volvoert zijn hand.

Amen

Liturgie 13 oktober 2024 Groot-Ammers 1 Samuel 16:1-13

Voorzang: Ps.

Votum/Groet

Onze hulp is in de naam van de Heere, Die de hemel en aarde gemaakt heeft,

Die trouw houdt tot in eeuwigheid en niet loslaat het werk dat Zijn hand begon.

Genade zij u en vrede van Hem, Die is, en Die was, en Die komen zal; en van de zeven geesten, die voor Zijn troon zijn;

En van Jezus Christus, Die de getrouwe Getuige is,

de Eerstgeborene uit de doden,

en de Overste der koningen der aarde.

Ps. 121:1 (schoolps. Groep 4)

Wet en samenvatting

Ps. 25:3

Gebed

Bijbellezing: 1 Samuel 16:1-13

Ps. 69:4,14

Preek

Weerklank: 237:1

Gebed

Ps. 100:1,2,3,4

Zegen

Ga dan heen en ontvang de zegen van onze God die wij in Zijn naam op u leggen: De genade van de Heere Jezus Christus en de liefde van God en de gemeenschap van de Heilige Geest zij met u allen. Amen.

volvoert zijn hand.

Amen