Pinksteren 2025 - belijdenisdienst - Joh. 16 vers 14

Samen met de Geest het leven door

Tekst: Johannes 16:13

Samenvatting: In Johannes 16:13 belooft Jezus dat de Heilige Geest, ook wel de Geest van de Waarheid genoemd, ons in alle waarheid zal leiden, wat impliceert dat gelovigen op de Geest kunnen vertrouwen voor begrip en onderscheidingsvermogen in hun leven.

Focus: Deze preek helpt christenen de rol van de Heilige Geest in hun leven te begrijpen, vooral in tijden van verwarring of onzekerheid. Door te vertrouwen op de Geest van de Waarheid kunnen gelovigen duidelijkheid vinden in hun beslissingen en troost in hun worstelingen, wetende dat ze nooit alleen zijn op hun geloofsreis.

Function De preek leert dat de Heilige Geest actief betrokken is bij het leven van elke gelovige en leiding, troost en openbaring van Gods waarheid biedt door Zijn Woord. Het benadrukt het belang van het cultiveren van een relatie met de Heilige Geest voor geestelijke groei en onderscheidingsvermogen.

Hoe deze passage naar Christus kan verwijzen: De belofte van de Geest van de Waarheid verwijst naar het werk van Christus in het geven van de Heilige Geest aan Zijn volgelingen, wat de diepere theologische waarheid weerspiegelt dat we door Christus toegang hebben tot goddelijke leiding en wijsheid, waardoor de beloften van het Nieuwe Testament worden teruggekoppeld aan Gods verbond met Zijn volk in de hele Schrift.

Hoofdgedachte: Omarm de leiding van de Heilige Geest, de Geest van de Waarheid, om met vertrouwen en duidelijkheid in Christus door de complexiteit van het leven te navigeren.

Aanbevolen studie: Overweeg bij de voorbereiding van deze preek om de verschillende rollen en functies van de Heilige Geest in het evangelie van Johannes te onderzoeken, met bijzondere aandacht voor Johannes 14-16. Gebruik uw Logos-bibliotheek om de oorspronkelijke Griekse woordkeuze voor ‘waarheid’ (ἀλήθεια) te bestuderen en de implicaties ervan te onderzoeken. U kunt ook de profetieën uit het Oude Testament over de Heilige Geest bestuderen om te illustreren hoe Jezus' belofte Gods verlossingsplan vervult.

1. Belofte van waarheid

Johannes 16:13

U kunt beginnen met het benadrukken van Jezus' belofte dat de Heilige Geest, als de Geest van de Waarheid, gelovigen in alle waarheid zal leiden. Benadruk hoe cruciaal dit is voor het begrijpen van Gods wil in ons leven. Herinner hen eraan dat de Geest een constante bron van duidelijkheid en onderscheidingsvermogen is in een wereld vol ambiguïteit. Dit punt benadrukt de zekerheid die gelovigen kunnen hebben in Christus' voorziening van de Geest om hen te helpen navigeren door de complexiteit van het leven.

2. Weg naar de waarheid

Johannes 16:13

Misschien kunt u dieper ingaan op het ‘geleid worden in alle waarheid’ door de Heilige Geest. Onderzoek de dynamische relatie die gelovigen met de Geest moeten hebben, waarbij ze erop vertrouwen dat Hij goddelijke wijsheid en inzicht openbaart. Moedig de gemeente aan om actief de leiding van de Geest te zoeken en zich toe te leggen op gebed en devotie. Dit punt helpt illustreren hoe het koesteren van deze relatie gelovigen vertrouwen geeft, in de wetenschap dat ze in elk aspect van hun leven onder leiding staan van goddelijke wijsheid.

Voorbeelden: Stel je voor dat je met vrienden op een speurtocht bent en iedereen op zoek gaat naar dezelfde verborgen schat. Terwijl de spanning stijgt, raakt een vriend plotseling afgeleid en gaat achter een eekhoorn aan. Terwijl de rest van jullie zich op het doel concentreert, zoekt deze vriend op alle verkeerde plaatsen. De ‘Geest van de Waarheid’ is als de schatkaart; hij leidt ons terug naar wat echt belangrijk is: God en Zijn waarheid kennen. Hij houdt ons met beide benen op de grond en wijst ons de weg naar vreugde en begrip te midden van alle afleidingen van het leven.

In het boek Johannes spreekt Jezus over de “Geest van de Waarheid” als een helper – een gids die ons naar alle waarheid leidt. Denk aan een GPS-systeem. Als je verdwaald bent, hercalibreert het en geeft het je de beste route naar je bestemming. De Geest werkt zo voor ons hart en onze geest, en leidt ons terug naar Gods waarheid. Soms willen we misschien een kortere weg nemen, maar de Geest herinnert ons eraan dat de reis belangrijk is en leert ons onderweg lessen die ons voorbereiden op het leven dat voor ons ligt.

Toepassing/vragen: Wat belooft Johannes 16:13 over de rol van de Heilige Geest in het leven van een gelovige?

Hoe kan het concept van de ‘Geest van de Waarheid’ u helpen bij het begrijpen van beslissingen waarmee u dagelijks wordt geconfronteerd?

Op welke praktische manieren kunt u een relatie met de Heilige Geest opbouwen om leiding te krijgen?

Kunt u een moment bedenken waarop u twijfelde over een beslissing? Hoe zou de Heilige Geest u duidelijkheid hebben gegeven?

Hoe verhoudt de belofte van de Heilige Geest zich tot het vertrouwen dat gelovigen in Christus hebben in onzekere tijden?

Thuis kun je je overweldigd voelen door negatieve invloeden, of die nu afkomstig zijn van de media, stressvolle familiedynamieken of persoonlijke worstelingen. Om je leven te laten leiden door de Geest van Waarheid, moet je regelmatig tijd vrijmaken voor gebed en bezinning. Creëer een speciale plek in je huis voor dagelijkse devotie, waar je de Schrift kunt lezen en de Heilige Geest kunt uitnodigen om je gedachten en daden te leiden. Door dit te doen, kun je in je dagelijkse uitdagingen beter onderscheiden wat waar is en wat niet, en creëer je een omgeving van vrede en open communicatie met je dierbaren.

Als je je onder druk gezet voelt op je werk, vooral als je school en een bijbaan combineert, kun je te maken krijgen met ethische dilemma's of groepsdruk die je waarden in gevaar brengen. Om je op je werk te laten leiden door de Geest van de Waarheid, kun je je werkdag beginnen met een bewust gebed, waarin je vraagt om leiding om integriteit en vriendelijkheid uit te stralen. Houd een ‘waarheidsmantra’ bij je – een kort bijbelvers of een positieve affirmatie die je eraan herinnert om vast te houden aan je overtuigingen. Dit kan je helpen om met beide benen op de grond te blijven staan en beslissingen te nemen die je geloof weerspiegelen in moeilijke situaties.

Tijdens je studie kun je vaak te maken krijgen met academische stress of gevoelens van ontoereikendheid. Om je te laten leiden door de Geest van de Waarheid, begin je elke studiesessie met een gebed, waarin je om duidelijkheid en wijsheid vraagt. Gebruik groepsdiscussies om te oefenen met kwetsbaar zijn en je geloof uiten; door je leeftijdsgenoten aan te moedigen hetzelfde te doen, kun je een ondersteunende leeromgeving creëren. Ga met klasgenoten in gesprek over geloof en ethiek, creëer ruimte voor verhelderende gesprekken die de liefde en waarheid van Jezus weerspiegelen en help je om gefocust te blijven op je doel in het onderwijs.

In openbare ruimtes, zoals op school of tijdens sociale evenementen, kun je situaties tegenkomen waarin het makkelijker lijkt om je aan te passen aan de groepsdruk in plaats van vast te houden aan je overtuigingen. Om je te laten leiden door de Geest van de Waarheid, moet je bewust op zoek gaan naar mogelijkheden om te dienen – doe vrijwilligerswerk voor maatschappelijke evenementen of word lid van schoolclubs die aansluiten bij je waarden. Door je positief in te zetten voor je gemeenschap, verspreid je niet alleen compassie en waarheid, maar inspireer je ook anderen door je daden, waardoor een omgeving ontstaat waarin iedereen zich aangemoedigd voelt om authentiek te zijn.

Op het werk kun je te maken krijgen met conflicten of kantoorpolitiek die je geduld en integriteit op de proef stellen. Om je te laten leiden door de Geest van de Waarheid, kun je proactief te werk gaan door teamvergaderingen te organiseren die gericht zijn op transparantie en samenwerking. Stel sessies voor waarin iedereen zijn inzichten en zorgen in een respectvolle omgeving kan uiten. Door eerlijkheid voor te leven en open communicatie aan te moedigen, zul je niet alleen conflicten op een elegante manier oplossen, maar ook een werkcultuur creëren waarin waarheid en wederzijds respect hoog in het vaandel staan, als weerspiegeling van de liefde van Christus in je professionele relaties.

preek: De GPS stuurt je leven.

Gemeente van Christus. Beste Remco, Thijs en Danny, broers in Christus,

Het is Pinksterfeest. Vandaag staan we stil bij de komst van de Heilige Geest. Die komst van de Heilige Geest is al voor het Pinksterfeest door Jezus aangekondigd. Ook in het gedeelte dat we vandaag hebben gelezen: 13De Geest van de waarheid zal jullie, wanneer Hij komt, de weg wijzen naar de volle waarheid. Jezus kondigt de komst van de Geest op een speciale manier aan. De Geest is namelijk de Geest van de waarheid en Hij wijst de weg naar de waarheid.

Wat wordt daar nu mee bedoeld? Geest en waarheid, klinkt best zweverig. Sowieso, wat is waarheid? In onze tijd hoor je vaak dat iedereen zijn eigen waarheid heeft. Waarheid is waarheid wanneer het goed voor je voelt. Of iets dat je met je hart volgt, een waarheid waarmee je bent opgevoed – want je ouders hebben het zo geleerd. Of waarheid is voor jou een ‘way of life’ geworden.

Maar ja, iets of ergens moet toch wel de absolute waarheid weten of zijn? Wie heeft toegang tot dé waarheid? Zo heeft iedereen wel het verlangen om de volle waarheid te weten. Maar wat is waarheid? Niemand die dat precies weet. Is dat dan de waarheid: ‘Je weet dat je het niet weet’?

Vanmorgen zijn we in de kerk. Op eerste Pinksterdag. We lezen over de Geest van de waarheid, Die ons de weg wijst naar de volle waarheid. Je denkt misschien: ‘De volle waarheid?’ Bestaat die dan? Als die dan bestaat, wat heeft die Geest daar dan mee te maken?

Daarnaast zitten hier ook nog eens drie jongemannen vooraan in de kerk. Zij doen belijdenis van hun geloof. Dat is supermooi. Alleen, betekent dat dat zij nu weten wat de volle waarheid is? Dat jullie nu heel triomfantelijk kunnen zeggen tegen jullie vrienden, familie en ons als gemeente: Nou, WIJ weten het… Wij kennen de volle waarheid. Kijk en luister maar goed naar ons! Denk het niet. Want ik weet dat jullie helemaal niet zo zijn.

Avond aan avond hebben we bij elkaar gezeten, gesproken over onze vragen. Vragen van het geloof en van het leven. Elke keer kwamen we weer bij God, Jezus en de H. Geest uit. En daar gaat het uiteindelijk ook om. Jezus heeft namelijk Zelf gezegd dat Hij de weg, de waarheid en het leven is.

Op deze Pinksterdag neem ik je mee in een denkproces over dit Bijbelgedeelte. We denken na over de waarheid en de Geest van de waarheid. Thema van deze preek is:

De GPS stuurt je leven. GPS is dan de afkorting van: de Geest van PinkSteren.

Het Bijbelgedeelte, dat we hebben gelezen, staat in het boek Johannes. Johannes is een leerling van Jezus. Hij heeft Jezus enorm lief. Bijna drie jaar is hij 24/7 met Jezus opgetrokken. Hij weet dus veel van het leven van Jezus. Vandaag zijn we aangekomen bij het laatste gedeelte van Jezus leven. Samen met Zijn leerlingen is Jezus in Jeruzalem, de hoofdstad van Israël.

Jezus aankomst in Jeruzalem is niet onopgemerkt gebleven. Duizenden en duizenden mensen hebben Jezus als koning binnengehaald. O, wat waren de mensen blij. Eindelijk werd het waar, waarheid. De koning komt en dat is Jezus. En deze Jezus zal eindelijk de vijand het land uitjagen. Dat was al heel lang geleden beloofd en nu wordt het waar!

Alleen, Jezus gaat niet vechten. Hij jaagt de vijand helemaal niet weg. Die waarheid verdwijnt als sneeuw voor de zon. Ook Jezus verdwijnt, samen met Zijn leerlingen. Dagenlang is Hij niet meer zichtbaar. Zo af en toe is Hij in de tempel en voor de rest zit Hij verborgen met Zijn leerlingen ergens in Jeruzalem. Verborgen, niet zichtbaar. Wel veilig.

In die verborgenheid en veiligheid begint Jezus te vertellen over Zijn afscheid. Aan een maaltijd. Het is een lang betoog, waar wij vanmorgen een stukje van hebben gelezen. Jezus zegt: “Mijn vrienden, het moment van afscheid is gekomen. Ik ga sterven. Echt waar. Maar eerst zal ik jullie alles vertellen over de Waarheid en de Geest van de Waarheid. Die Geest komt, wanneer Ik jullie heb verlaten. Dit, vrienden, is de laatste maaltijd van Mij met jullie en daarna gaan wij op weg. Dat is de waarheid”. Bij het horen van deze realiteit, deze waarheid van Jezus, haken Jezus leerlingen een voor een af. In hun gedachten en hun hart komt verdriet. Jezus gaat weg? Het is haast niet te geloven. Wat een waarheid. Voor Judas, een van Jezus leerlingen, is dit echt geen waarheid. Daarom vertrekt hij uit de zaal. Met zo’n Jezus en met zo’n waarheid wil hij niets te maken hebben.

Jezus gebruikt in zijn afscheidstoespraak heel vaak het woord ‘waarheid’. Om goed te begrijpen waarom Jezus dat doet, kijken we eens goed naar het woord ‘waarheid’. Dat is belangrijk om de rest van de preek goed te begrijpen. Het woord waarheid in de taal van de Bijbel is alètheia. Dit woord kunnen we in twee stukken uit elkaar halen: a-lètheia. Ik zal het uitleggen:

- A betekent niet. Wij kennen dit ook. Iemand is sociaal, maar met een a ervoor wordt iemand niet sociaal, asociaal.

- Letheia heeft de betekenis van ‘verborgen zijn’.

Het woord Waarheid betekent in de Bijbel dus: ‘niet-verborgen’ zijn. Alles wat niet verborgen is, is dus zichtbaar. Jezus is de Waarheid, zegt de Bijbel. Jezus is dus in de Bijbel heel zichtbaar. De Geest van de waarheid wijst jou de weg naar Jezus.

Niet verborgen, dus zichtbaar, heeft ook een andere kant. Want die betekenis heeft best grote impact op jouw en mijn leven! Is het dan ‘waarheid’ dat alles in en van mijn leven zichtbaar wordt, omdat de Geest van de waarheid dat doet? Ja, zegt Jezus in ons Bijbelgedeelte, want dat is precies wat Hij bedoelt met de woorden: “Maar dit is de waarheid… wanneer de Geest van de waarheid komt, zal Hij de wereld duidelijk maken wat zonde, gerechtigheid en oordeel is”.

De waarheid is dat het zonde is dat je zonder Jezus leeft. Vraag je jezelf eens oprecht af: wat heeft mijn leven voor doel? Leef ik alleen voor mijzelf? Knok jij jezelf wel door het leven heen? Dat is best lastig, omdat je vaak merkt dat er zoveel kapotgaat en is gegaan in deze wereld. Soms ook in jouw en mijn leven of in het leven van jouw geliefden. Dat voelt als pijn en verdriet en ook dat is het gevolg van de zonde.

Maar nu het bijzondere: Jezus heeft het weer in orde gemaakt. Dat is gerechtigheid. Voor die gerechtigheid hing Hij aan het kruis, is Hij gestorven en ook weer opgestaan. Door Zijn opstanding heeft Hij de veroorzaker (de diabolos) van onze ellende, verdriet en pijn, Jezus grootste tegenstander, verslagen en geoordeeld.

Zichtbaar hing Jezus aan het kruis. Zichtbaar stond Hij op uit het graf. Hij is niet meer verborgen. Hij leeft. En dat is de waarheid, de volle waarheid. Hoe weet je dat dan zo zeker? Door de Geest van de waarheid.

Wat is dan de functie van die Geest van de waarheid? Wat doet die Geest dan? Boven deze preek staat: de GPS stuurt je leven. Wat is GPS in het echt? Het is een wereldwijd systeem dat ervoor zorgt dat je vrijwel overal kunt navigeren. Stel, je bent ergens in the middle of nowhere aan het wandelen/hiken. Het lukt je tot nu toe best aardig om de weg te vinden. Ergens daar staat je auto en daar ga je straks ook naartoe. Toch bekruipt je steeds meer het gevoel dat je aan het verdwalen bent. Gelukkig heb je een telefoon en ook nog eens bereik. Via Google Maps heb je al gauw je locatie gevonden. Even later heb je de beste route naar je vertrekpunt weer gevonden.

Op deze manier werkt de Geest ook in ons hart en in onze gedachten. Hij wil maar één ding: de weg wijzen naar de volle waarheid, Gods waarheid. Is dat dan nodig? Ja, want blijkbaar zijn wij op een of andere manier de weg kwijtgeraakt. Jezus bedoelt dan de weg naar de waarheid. Hoe is dat dan mogelijk? Nou, je kunt bijvoorbeeld enorm vastlopen in het zoeken naar de waarheid en wat de waarheid inhoudt. Een heel leven lang kun je ermee bezig zijn. Het bijzondere is dat Jezus ons niet laat tobben, ons niet laat verdwalen. Hij laat zien Wie de wegwijzer naar de waarheid is, namelijk de Geest van de waarheid. Die GPS wijst je de weg naar de waarheid. Naar Jezus Zelf! Waarom? Omdat Jezus over Zichzelf heeft gezegd: “Ik ben de Weg, de Waarheid en het Leven”. Door de Geest kom je dus bij Jezus uit.

Maar wat heeft het voor zin voor mijn leven, dat ik door die Geest bij Jezus uitkom? Waarom doet de Geest dat? Waarom zou ik geloven in zoiets vaags? Over zulke vragen hebben wij het met elkaar gehad. We stelden heel veel vragen over het geloof, over God, over Jezus en over de Geest. Wat hebben we mooie gesprekken met elkaar gehad. Diepgaande gesprekken, die de kern van ons leven raakten. Soms liepen we helemaal vast in ons denken en dan zeiden we tegen elkaar: Laten we het maar gewoon geloven. Zijn nu jullie vragen allemaal opgelost? Hebben jullie nu geen vragen meer? Weten jullie nu wat de volle waarheid is? Kunnen jullie daarom belijdenis doen van je geloof?

Vragen zullen er altijd zijn. Maar gelukkig is er de GPS, de Geest van PinkSteren die jouw en mijn leven wil leiden. Die Geest hebben we tijdens de avonden ontdekt, toen het over Jezus ging. In het boekje stond: ‘Jezus spreekt de hoge woorden uit dat Hij de waarheid IS’. Langzamerhand is dat in jullie hart geland. Daar heeft de Geest van Pinksteren voor gezorgd. Je hebt ontdekt dat we voor de volle waarheid over alles, over God en deze wereld, bij Jezus moeten zijn. Niet verder zoeken naar de betekenis van het woord waarheid, maar zoeken naar de Waarheid, naar Jezus Zelf. De Geest van de waarheid wijst ons de weg naar Hem! Dankzij Hem vinden we Jezus, de volle waarheid.

Dát hebben jullie ontdekt. Toen kwam het moment dat jullie ontdekten Wie Jezus is. Door de Geest van de Waarheid zijn jullie Jezus, als de volle Waarheid, gaan volgen. Een belangrijke stap in jullie leven, die je niet zomaar hebt gezet.

Daarom doe je vandaag in het openbaar, in het midden van onze gemeente, belijdenis van je geloof. Je geloof blijft niet meer verborgen, maar het wordt zichtbaar en hoorbaar voor iedereen. Zichtbaar voor je vrienden, die vandaag speciaal voor jou gekomen zijn. Hoe bijzonder is dat! Ook voor al je geliefden. Wat een blijdschap is het om te zien dat jullie je levensweg willen laten wijzen door de Geest van de Waarheid. De weg naar Jezus toe, achter Jezus aan. Daarom is het vandaag feest! Pinksterfeest, het feest van de komst van de Geest.

We ronden af. Daarbij deze vraag: heeft het nut en zin om te blijven zoeken naar wat waarheid is? Om je af te blijven vragen wat waarheid is? Ik denk het niet. Vandaag wijst de Geest van de waarheid jou de weg naar Jezus. De Geest zegt: “Stop met zoeken naar jouw eigen weg naar de volle waarheid. Ik wijs jou de weg naar de volle waarheid”. Zo is de Geest letterlijk jouw GPS van jouw leven. Achter Hem aan dus! Naar Jezus Zelf, de weg, de waarheid en het leven.

Amen.